Armudu stəkan: incə belin sirri
Azərbaycan çayını ilk növbədə dadından deyil, formasından tanıyırlar. Ortası incə, ağzı açıq, dibi dolğun bir stəkan.
Armudu adı "armud formalı" deməkdir. Xalq arasında bu stəkana "boğmalı" da deyirlər: beli nazik, ağzı və dibi genişdir. Zərif silueti onu ilk baxışdan tanınan edir, amma bu forma təkcə gözəllik üçün deyil.
Forma niyə belədir
Ənənəvi izaha görə, dar bel isti çayın stəkanın aşağı hissəsində qalmasına kömək edir. Dibdəki çay uzun müddət isti qalır, yuxarıdakı hissə isə daha tez mülayimləşir və içmək rahat olur. Açıq ağız stəkanı barmaqlar arasında etibarlı tutmağa imkan verir.
Beləliklə, armudu çayı tələsmədən, qurtum-qurtum içmək üçün yaradılıb. Söhbət uzanır, çay isə soyumur.
Dodaq yeri
Armudu heç vaxt ağzınacan doldurulmur. Yuxarıda bir-iki santimetrlik boşluq saxlanılır; buna "dodaq yeri" deyilir. Bu kiçik boşluq həm rahatlıq, həm də ədəb məsələsidir: çay qonağa təmkinlə, daşmadan təqdim olunur.
Şüşə, büllur, gümüş
Armudu stəkanlar şüşədən, büllurdan, çinidən, fayansdan, bəzən isə gümüşdən hazırlanır. Şəffaf şüşənin ayrıca üstünlüyü var: düzgün dəmlənmiş çayın parlaq, kəhrəba-qırmızı rəngi görünür. Azərbaycanda yaxşı çayı elə rəngindən tanıyırlar.
Stəkan adətən nəlbəkidə təqdim olunur. Nəlbəki həm süfrəni qoruyur, həm də stəkanı qaldırıb-qoymağı bir mərasimə çevirir.
Bəşəriyyətin irsi
2022-ci ildə Azərbaycanın və Türkiyənin çay mədəniyyəti UNESCO-nun Bəşəriyyətin Qeyri-Maddi Mədəni İrsinin Reprezentativ Siyahısına daxil edildi. Nominasiyanın təsvirində çayın armud formalı stəkanlarda, təzə və isti təqdim olunması xüsusi qeyd olunur.
LABLABI-də hər çay nəlbəkili armudu stəkanda, dəmi isə ayrıca çaydanda süfrəyə gəlir. Stəkan boşaldıqca yenisi süzülür: dodaq yeri saxlanılaraq.
